Menstruation cycle (ਮਾਹਵਾਰੀ ਚੱਕਰ)
ਮਾਹਵਾਰੀ ਚੱਕਰ (Menstrual Cycle), ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੀਰੀਅਡਸ (Periods) ਜਾਂ ਮਾਸਿਕ ਧਰਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਚੱਕਰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਔਰਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵਿਤ ਗਰਭ-ਅਵਸਥਾ (pregnancy) ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਮਾਹਵਾਰੀ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਆਸਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ:
1. ਮਾਹਵਾਰੀ ਚੱਕਰ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹਾਰਮੋਨਸ (Hormones) ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਕਾਰਨ ਬੱਚੇਦਾਨੀ (womb/uterus) ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਨਰਮ ਪਰਤ (lining) ਬਣਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਭਰੂਣ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਜਦੋਂ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਇਸ ਪਰਤ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਪਰਤ ਖੂਨ ਅਤੇ ਨਰਮ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯੋਨੀ (vagina) ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪੀਰੀਅਡਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤ: ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਜਵਾਨੀ ਜਾਂ puberty ਦੌਰਾਨ)।
ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ: ਇੱਕ ਆਮ ਮਾਹਵਾਰੀ ਚੱਕਰ 21 ਤੋਂ 35 ਦਿਨਾਂ (ਔਸਤਨ 28 ਦਿਨ) ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਲੀਡਿੰਗ ਦੇ ਦਿਨ: ਖੂਨ ਵਗਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 3 ਤੋਂ 7 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
2. ਮਾਹਵਾਰੀ ਚੱਕਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪੜਾਅ (Phases of Menstrual Cycle)
ਇਸ ਪੂਰੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਮਾਹਵਾਰੀ ਪੜਾਅ (Menstruation Phase): ਇਹ ਚੱਕਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੀਰੀਅਡਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੀ ਪਰਤ ਖੂਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ।
ਫੋਲੀਕਿਊਲਰ ਪੜਾਅ (Follicular Phase): ਪੀਰੀਅਡਸ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ (estrogen) ਹਾਰਮੋਨ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੀ ਪਰਤ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ (ovary) ਵਿੱਚ ਅੰਡੇ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਓਵੂਲੇਸ਼ਨ ਪੜਾਅ (Ovulation Phase): ਇਹ ਚੱਕਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ (ਲਗਭਗ 14ਵੇਂ ਦਿਨ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਅੰਡਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ 'ਫ਼ਰਟ੍ਾਈਲ ਵਿੰਡੋ' (Fertile Window) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਲੂਟੀਅਲ ਪੜਾਅ (Luteal Phase): ਇਸ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਸਟਰੋਨ (progesterone) ਹਾਰਮੋਨ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਨੂੰ ਗਰਭ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਜੇ ਅੰਡਾ ਫਰਟੀਲਾਈਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਹਾਰਮੋਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲਾ ਚੱਕਰ (ਪੀਰੀਅਡਸ) ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3. ਪੀਰੀਅਡਸ ਦੇ ਆਮ ਲੱਛਣ (PMS - Pre-Menstrual Syndrome)
ਪੀਰੀਅਡਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ PMS ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਪੇਟ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ (ਪੇਡੂ) ਜਾਂ ਲੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੜਵੱਲ (cramps) ਅਤੇ ਦਰਦ।
ਪਿੱਠ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ।
ਛਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਾਪਣ ਜਾਂ ਦਰਦ।
ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ, ਮੂਡ ਸਵਿੰਗਜ਼ (mood swings) ਜਾਂ ਥਕਾਵਟ।
ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਮੁਹਾਸੇ (pimples) ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦਾ ਅਫ਼ਰੇਵਾਂ (bloating)।
4. ਅਨਿਯਮਿਤ ਮਾਹਵਾਰੀ (Irregular Periods) ਕੀ ਹੈ?
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ (12 ਤੋਂ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ) ਪੀਰੀਅਡਸ ਦਾ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਹੋਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ:
ਪੀਰੀਅਡਸ 21 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ 35 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਆਉਣ।
ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਖੂਨ ਆਵੇ।
ਲਗਾਤਾਰ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਪੀਰੀਅਡਸ ਨਾ ਆਉਣ।
ਕਾਰਨ: ਅਨਿਯਮਿਤ ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ (stress), ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ (ਜਿਵੇਂ PCOD/PCOS ਜਾਂ ਥਾਇਰਾਇਡ), ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ (anemia), ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ ਭਾਰ ਦਾ ਵਧਣਾ/ਘਟਣਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
5. ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ (Hygiene Tips)
ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਫਾਈ ਦਾ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ:
ਸੈਨੇਟਰੀ ਪੈਡ (Sanitary pads), ਮੈਂਸਟ੍ਰੂਅਲ ਕੱਪ (Menstrual cups) ਜਾਂ ਟੈਂਪੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਹਰ 4 ਤੋਂ 6 ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਪੈਡ ਜ਼ਰੂਰ ਬਦਲੋ, ਭਾਵੇਂ ਬਲੀਡਿੰਗ ਘੱਟ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਰੱਖਣ ਲਈ ਭਰਪੂਰ ਪਾਣੀ ਪੀਓ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਖੁਰਾਕ ਲਓ।
ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਕਦੋਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਪੀਰੀਅਡਸ ਦੌਰਾਨ ਅਸਹਿ ਦਰਦ ਹੋਵੇ ਜੋ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੇਕ ਨਾਲ ਵੀ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਲੀਡਿੰਗ ਹੋਵੇ (ਹਰ ਘੰਟੇ ਪੈਡ ਬਦਲਣਾ ਪਵੇ), ਜਾਂ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਪੀਰੀਅਡਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੀ ਨਾ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਲੇਡੀ ਡਾਕਟਰ (Gynecologist) ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਪੜਾਵਾਂ (Phases/States)
ਮਾਹਵਾਰੀ ਚੱਕਰ (Menstrual Cycle) ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਪੜਾਵਾਂ (Phases/States) ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਚਾਰਟ ਨੂੰ ਦੇਖੋ। ਇਹ ਚੱਕਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 28 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹਾਰਮੋਨਸ, ਅੰਡਕੋਸ਼ (ovary) ਅਤੇ ਬੱਚੇਦਾਨੀ (uterus) ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਾਅ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਚਾਰਟ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਪੂਰੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ 4 ਮੁੱਖ ਸਟੇਟਸ (States) ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
1. ਮਾਹਵਾਰੀ ਪੜਾਅ (Menstruation Phase / Menses)
ਸਮਾਂ: ਚੱਕਰ ਦਾ 1 ਤੋਂ 5ਵਾਂ ਦਿਨ (ਜਦੋਂ ਬਲੀਡਿੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ)।
ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਜੇਕਰ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਅੰਡਾ ਫਰਟੀਲਾਈਜ਼ (ਨਿਸ਼ੇਚਿਤ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਸਟਰੋਨ (Progesterone) ਅਤੇ ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ (Estrogen) ਹਾਰਮੋਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਬਹੁਤ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਤੀਜਾ: ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਤ (Uterine lining) ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯੋਨੀ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਹੀ ਅਸੀਂ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 'ਪੀਰੀਅਡਸ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।
2. ਫੋਲੀਕਿਊਲਰ ਪੜਾਅ (Follicular / Proliferative Phase)
ਸਮਾਂ: ਚੱਕਰ ਦੇ 6 ਤੋਂ 13ਵੇਂ ਦਿਨ ਤੱਕ।
ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਪਿਟੂਟਰੀ ਗ੍ਰੰਥੀ (Pituitary gland) ਇੱਕ ਹਾਰਮੋਨ ਛੱਡਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ FSH (Follicle Stimulating Hormone) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਾਰਮੋਨ ਅੰਡਕੋਸ਼ (Ovary) ਨੂੰ ਅੰਡੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਡਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੰਢਾਂ (Follicles) ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਡੇ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ ਉੱਪਰ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ 'Developing follicle' ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ)।
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ: ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ ਹਾਰਮੋਨ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੀ ਪਰਤ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮੋਟਾ ਅਤੇ ਨਰਮ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸੰਭਾਵਿਤ ਗਰਭ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਸਕੇ।
3. ਓਵੂਲੇਸ਼ਨ ਪੜਾਅ (Ovulation Phase)
ਸਮਾਂ: ਚੱਕਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ, ਲਗਭਗ 14ਵੇਂ ਦਿਨ।
ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਬਹੁਤ ਵਧਣ ਕਰਕੇ ਦਿਮਾਗ LH (Luteinizing Hormone) ਨਾਮ ਦਾ ਹਾਰਮੋਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਛੱਡਦਾ ਹੈ (ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਨੀਲੀ ਲਾਈਨ ਦਾ ਉਭਾਰ ਦੇਖੋ)। ਇਸ ਹਾਰਮੋਨ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਅੰਡਾ (Mature follicle) ਫਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਫੈਲੋਪੀਅਨ ਟਿਊਬ (Fallopian tube) ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹੱਤਵ: ਇਹ ਅੰਡਾ ਸਿਰਫ 12 ਤੋਂ 24 ਘੰਟੇ ਜਿਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸਪਰਮ (ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ) ਇਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗਰਭ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
4. ਲੂਟੀਅਲ ਪੜਾਅ (Luteal / Secretory Phase)
ਸਮਾਂ: ਚੱਕਰ ਦੇ 15 ਤੋਂ 28ਵੇਂ ਦਿਨ ਤੱਕ (ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਪੜਾਅ)।
ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਅੰਡਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫੋਲੀਕਲ ਦਾ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ Corpus Luteum ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ (ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਗੋਲੇ)। ਇਹ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ Progesterone ਹਾਰਮੋਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਦੋ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ:
ਜੇ ਗਰਭ ਠਹਿਰ ਜਾਵੇ: ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੀ ਪਰਤ ਮੋਟੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ 9 ਮਹੀਨੇ ਪੀਰੀਅਡਸ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜੇ ਗਰਭ ਨਾ ਠਹਿਰੇ: Corpus Luteum ਸੁੰਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (Regressing corpus luteum), ਪ੍ਰੋਜੈਸਟਰੋਨ ਦਾ ਲੈਵਲ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੀ ਪਰਤ ਦੁਬਾਰਾ ਟੁੱਟਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 29ਵੇਂ ਦਿਨ ਤੋਂ ਅਗਲਾ ਨਵਾਂ ਚੱਕਰ ਫਿਰ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ (Menstruation) ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Written by L .S. Grewal

Comments
Post a Comment